🦕
Zasada 1: Czasowniki -UJĘ / -UJE
Piszemy U, gdy słowo oznacza czynność i ma końcówkę:
-UJĘ, -UJESZ, -UJE, -UJĄ
Przykłady:
- Ja maluję obraz.
- Ty rysujesz kota.
- On buduje domek z klocków.
- Mama gotuje zupę.
- My pakujemy plecaki.
Zasada 2: Na końcu wyrazu
Na końcu wyrazu nigdy nie piszemy Ó. Jeśli na końcu słyszysz „u”, zapisujesz U.
🍦
Zasada 1: Ó wymienne
Piszemy Ó, jeśli w innym podobnym słowie zmienia się ono na O, E lub A.
PIÓRO ⮕ bo PIERZE
(Ó → E)
WRÓCIĆ ⮕ bo WRACAĆ
(Ó → A)
Zasada 2: Końcówki -ÓW, -ÓWKA
W tych końcówkach często piszemy kreskę:
- Kraków, uczniów.
- Klasówka, lodówka.
WYJĄTKI: SKUWKA, ZASUWKA, WSUWKA
✍️
Zasada 3: Ó niewymienne – wierszyk
Kliknij głośnik 🔊 w prawym górnym rogu wierszyka, żeby go odsłuchać.
Tego nie da się wyliczyć — trzeba zapamiętać. Pomaga wierszyk:
Krótka, rózga, kłótnia, córka,
zbój, powrósło, ogół, skórka,
włókno, włóczka, wróżba, różna,
żółw, tchórzliwy, wróbel, próżniak.
Oprócz czółna, żółtko, wiórek,
wójt, równina, chór przepiórek.
Póty, póki, król, jaskółka,
róża, Józef, szczegół, półka,
źródło, mózg, wiewiórka, która,
stróż, ogórek, wspólna, góra,
próchno, próba, późno, włóka*.
Zapamiętaj, łatwa sztuka!
* „włóka” – jak w powiedzeniu „włóka się”.
🚴
Zasada 1: Wymiana na R
Piszemy RZ, gdy w innym słowie słyszymy wyraźne R.
ROWERZYSTA ⮕ bo ROWER
DWORZEC ⮕ bo DWORCA
MARZEC ⮕ bo MARCA
Zasada 2: RZ po spółgłoskach
Piszemy RZ po literkach:
P B T D K G CH J W
Przykłady:
P: przygoda
B: brzuch
T: trzepak
D: drzewo
K: krzak
G: grzyb
CH: chrzan
J: ujrzeć
W: wrzos
🙀
Zasada 3: Wyjątki (Pułapki!)
Znamy zasadę: "Po spółgłoskach... piszemy RZ". Ale są słowa, które się wyłamały!
Po literce G piszemy zwykle RZ, ale...
GŻEGŻÓŁKA 🐦
PIEGŻA 🐦
Te dwa ptaszki piszemy przez samo Ż!
Po P i K piszemy zwykle RZ, ale...
- PSZCZOŁA 🐝
- PSZENICA 🌾
- KSZTAŁT 📐
- WSZYSCY 👥
Tu słyszymy i piszemy SZ.
🦒
Ż (z kropką) – wymiany
Piszemy Ż, gdy w wyrazach pokrewnych wymienia się na: G, DZ, H, Z, Ź lub S.
Ż → G: nóżka → noga
Ż → G: książka → księga
Ż → DZ: pieniążek → pieniądze
Ż → DZ: mosiężny → mosiądz
Ż → H: drużyna → druh
Ż → H: watażka → wataha
Ż → Z: każe → kazać
Ż → Z: liże → lizać
Ż → Ź: mrożę → mroźny
Ż → Ź: zakażenie → zakaźny
Ż → S: bliżej → blisko
Ż → S: niżej → nisko
Jeden mały wyjątek: DRUH
🪜
Zasada 1: Po literze S piszemy CH
Zapamiętaj! Po literce S piszemy CH.
S + CH = SCH
Schody
Schować
Schronisko
Schabowy
Wschód
Schudnąć
Zasada 2: CH wymienne na SZ
Piszemy CH, gdy w innym słowie słyszymy SZ.
MUCHA ⮕ bo MUSZKA
DACH ⮕ bo DASZEK
SUCHY ⮕ bo SUSZA
ŚMIECH ⮕ bo ŚMIESZNY
Zasada 3: CH na końcu wyrazów
Gdy słyszysz „h” na końcu słowa, to prawie zawsze jest to CH.
Duch.
Groch.
Pech.
Śmiech.
Orzech.
Wyjątek: DRUH (na końcu jest H)
🛑
Zasada 1: Po literze Z piszemy H
Po literce Z piszemy H. Dzieje się tak zazwyczaj, gdy do słowa na H dodamy "Z" z przodu.
Z + H = ZH
z + heblować ⮕ zheblować
z + hańbić ⮕ zhańbić
z + hakować ⮕ zhakować
z + harmonizować ⮕ zharmonizować
Uwaga: Nigdy nie piszemy "ZCH"!
Zasada 2: H wymienne
Piszemy H, gdy w wyrazach pokrewnych wymienia się na: G, Ż, Z.
WAHAĆ SIĘ ⮕ bo WAGA
DRUH ⮕ bo DRUŻYNA
BŁAHY ⮕ bo BŁAZEN
Zasada 3: Słowa „hałaśliwe”
Słowa oznaczające krzyki i hałasy często piszemy przez H.
Hałas
Huk
Hura
Hej
Harmider
Huczeć
Hola
🚨 UWAGA! WYJĄTKI! 🚨
Te słowa trzeba zapamiętać. (RZ→SZ, Ó na początku, itp.)
RZ po spółgłoskach – a tu jest SZ!
(Powinno być RZ, a jest SZ.)
- Pszczoła 🐝
- Pszczółka 🐝
- Pszenica 🌾
- Pszeniczny 🌾
- Kształt 📐
- Wszyscy 👥
- Wszystko ✅
Ó na początku
- Ósemka 8️⃣
- Ósmy ⏳
- Ów 🧾
- Ówczesny ⏳
Wyjątki U / ÓWKA
- Zasuwka 🚪 (mimo -ówka)
- Wsuwka 🧷 (mimo -ówka)
- Skuwka 🖊️ (mimo -ówka)
SKUWKA (bez kreski!)
CH na końcu – wyjątek
DRUH 🤠
Zwykle na końcu jest CH, ale to słowo ma H.
📎
Wszystkie zasady w JEDNYM pliku!
Pobierz kolorową ściągę, wydrukuj i powieś nad biurkiem.
Dwie strony A4: 1) Samogłoski i RZ/Ż, 2) CH/H i Wyjątki.
Wskazówka:
Wydrukuj tę ściągę
i noś ją przy sobie!
Wskazówka: Plik otworzy się w nowym oknie. Możesz go zapisać lub wydrukować.